زائده استخوانی در لثه | از علل ایجاد تا روش های درمان تخصصی

زائده استخوانی در لثه که با نام های اگزوستوز (Exostosis) یا توروس (Torus) نیز شناخته میشود، یک برآمدگی غیرطبیعی ولی خوشخیم از جنس استخوان است که به آرامی روی استخوان فک یا در بافت لثه رشد میکند. این زوائد معمولاً دردناک نیستند و در اغلب موارد به عنوان یک یافته تصادفی در معاینات دندانپزشکی شناسایی میشوند. با این حال، درک علل تشکیل، انواع و گزینه های درمانی آنها برای بیماران بسیار مهم است. این مقاله به طور جامع به بررسی زائده استخوانی در لثه، دلایل ایجاد آن و بهترین روشهای مدیریت این شرایط می پردازد.

زائده استخوانی در لثه دقیقاً چیست و چگونه ایجاد میشود؟

زائده استخوانی در لثه در واقع یک رشد اضافی و کند استخوان است که در نواحی مختلف دهان، به ویژه روی سطح زبانی فک پایین (Torus Mandibularis) یا روی سقف دهان (Torus Palatinus) ظاهر میشود. این زوائد معمولاً سفت و سخت بوده و با پوششی از لثه سالم پوشیده شده اند. اگرچه علت دقیق تشکیل آنها به طور کامل شناخته شده نیست، اما چندین عامل نقش کلیدی در ایجاد این عارضه ایفا میکنند.

علل و عوامل مستعد کننده تشکیل زائده استخوانی در لثه

• عوامل ژنتیکی و وراثت: مهمترین عامل در تشکیل توروسها، سابقه خانوادگی و ژنتیک است. این ویژگی اغلب به صورت ارثی در اعضای یک خانواده دیده میشود.
• فشار و استرس مکانیکی: دندان قروچه (براکسیسم) یا فشار مداوم ناشی از عمل جویدن میتواند محرک تشکیل استخوان اضافی در پاسخ به این فشارها باشد.
• واکنش بدن به تروما یا آسیب: در برخی موارد، پس از کشیدن دندان یا اعمال جراحی دهان، بدن ممکن است در فرآیند ترمیم، استخوان اضافی تولید کند که به صورت یک زائده استخوانی در لثه ظاهر شود.

انواع مختلف زائده استخوانی در لثه کدامند؟

این زوائد بر اساس محل تشکیلشان دسته بندی میشوند:

1. توروس مندیبولاریس (Torus Mandibularis)

این نوع از زائده استخوانی در لثه در سمت داخلی (زبانی) فک پایین و معمولاً در ناحیه دندانهای آسیاب کوچک (پرمولر) تشکیل میشود. اغلب به صورت دوطرفه و متقارن دیده میشوند.

2. توروس پلاتینیوس (Torus Palatinus)

این زائده در خط وسط سقف دهان (کام) ظاهر میشود. شکل آن میتواند گرد، دو شاخه یا گره دار باشد و اندازه آن از بسیار کوچک تا بزرگ متغیر است.

3. اگزوستوز (Exostosis)

برخلاف توروسها که در خط وسط یا نواحی خاصی ظاهر میشوند، اگزوستوزها میتوانند در هر نقطه از فک، معمولاً روی سطح باکال (گونه یی) دندانهای آسیاب بالا یا پایین ایجاد شوند.

آیا زائده استخوانی در لثه نیاز به درمان دارد؟

در اکثر موارد، این زوائد کاملاً بی ضرر هستند و نیاز به درمان خاصی ندارند. با این حال، در شرایط خاصی، خارج کردن آنها ضروری میشود.

مواردی که درمان ضروری است:

• اختلال در پروتزهای دندانی: اگر بیمار نیاز به پروتز متحرک (دندان مصنوعی) داشته باشد، وجود یک برآمدگی استخوانی می تواند مانع از قرارگیری صحیح پروتز شده یا باعث ایجاد زخم و درد شود.
• مشکل در رعایت بهداشت: اگر اندازه زائده به اندازهای بزرگ باشد که مسواک زدن یا استفاده از نخ دندان در آن ناحیه را با مشکل مواجه کند، می تواند منجر به تجمع پلاک و افزایش خطر پوسیدگی دندان یا بیماری لثه شود.
• تحریک مداوم بافت: اگر زائده در محلی قرار گیرد که به طور مداوم توسط غذا یا اجزای دهان تحریک شود.
• نیاز به انجام جراحی های خاص: در برخی جراحی های خاص مانند ایمپلنت یا پیوند استخوان، ممکن است لازم باشد زائده برداشته شود تا فضای کافی برای انجام عمل فراهم گردد.

روش های درمان و برداشتن زائده استخوانی در لثه چگونه است؟

برداشتن این زوائد یک عمل جراحی کوچک است که معمولاً تحت بیحسی موضعی انجام میشود.

فرآیند جراحی برداشتن زائده استخوانی (Alveoloplasty)

1. بیحسی موضعی: ناحیه مورد نظر به طور کامل بی حس میشود تا بیمار در طول عمل هیچ دردی احساس نکند.
2. برش و کنار زدن لثه: جراح یک برش دقیق بر روی زائده ایجاد کرده و بافت لثه را به آرامی کنار میزند تا استخوان زیرین کاملاً در معرض دید قرار گیرد.
3. تراشیدن و صاف کردن استخوان: با استفاده از دریل مخصوص دندانپزشکی (با دور کنترل شده و همراه با سرم irrigation برای خنک کردن ناحیه)، جراح استخوان اضافی را به تدریج تراشیده و ناحیه را صاف میکند.
4. شستشو و بخیه: پس از اطمینان از صافی سطح استخوان، ناحیه به خوبی شستشو داده شده و لثه با بخیه های ظریف به جای اول خود بازگردانده میشود.

مراقبت های پس از عمل

• استفاده از کمپرس سرد روی صورت برای کاهش تورم در 24 ساعت اول.
• مصرف داروهای مسکن و آنتی بیوتیکهای تجویز شده توسط دندانپزشک.
• رعایت رژیم غذایی نرم و سرد در روزهای اول.
• پرهیز از فعالیت های سنگین و تف کردن شدید برای جلوگیری از جدا شدن لخته خون.
• رعایت دقیق بهداشت دهان طبق دستورالعمل جراح.

هزینه های درمان زائده استخوانی در لثه (سال 1404)

هزینه برداشتن این زوائد بستگی به اندازه، محل قرارگیری، تعداد زوائد و پیچیدگی عمل دارد. جدول زیر هزینه های تقریبی این خدمات را در کلینیک دکتر صلح جو نشان میدهد.

خدمات تخصصی	هزینه تقریبی (تومان)	شرایط پرداخت
مشاوره و معاینه اولیه	رایگان	–
عکس رادیوگرافی OPG	400,000	نقدی و چک
عکس CBCT سه بعدی (در صورت نیاز)	800,000	نقدی و چک
جراحی برداشتن زائده استخوانی کوچک (۱ عدد)	4,500,000	نقدی و چک صیادی
جراحی برداشتن زائده استخوانی متوسط	6,500,000	نقدی و چک صیادی
جراحی برداشتن زائده استخوانی بزرگ یا چندتایی	8,500,000 به بالا	نقدی و چک صیادی
ویزیتهای پیگیری پس از جراحی	حسب مورد	نقدی
مشاوره تخصصی رایگان	۰۲۱۴۴۳۸۷۹۱۴ – ۰۹۱۰۶۵۲۰۰۶۶	واتساپ و تلفن

تذکر: هزینههای ذکر شده تقریبی بوده و هزینه نهایی پس از معاینه دقیق و تعیین اندازه و تعداد زوائد توسط دکتر صلح جو تعیین خواهد شد. شرایط اقساط فقط با ارائه چکهای صیادی امکانپذیر است.

سؤالات متداول درباره زائده استخوانی در لثه

آیا زائده استخوانی در لثه میتواند سرطانی شود؟

 خیر. این زوائد کاملاً خوشخیم (غیرسرطانی) هستند و هیچگاه تبدیل به تومورهای بدخیم نمیشوند. نگرانی از بابت سرطان زا بودن آنها کاملاً بی اساس است.

 اگر زائده دردناک شود، نشانه چیست؟

 معمولاً این زوائد دردناک نیستند. اگر دردی احساس شود، معمولاً به دلیل ایجاد زخم روی بافت نرم پوشاننده آن در اثر ضربه یا گیر کردن غذا است. در موارد نادر، اگر رشد زائده بسیار سریع باشد، ممکن است باعث احساس فشار شود. در صورت بروز درد، حتماً به دندانپزشک مراجعه کنید.

 آیا بعد از برداشتن، زائده استخوانی دوباره عود میکند؟

 خوشبختانه میزان عود این زوائد پس از برداشتن کامل جراحی، بسیار پایین است. اما از آنجایی که تمایل به تشکیل آنها تا حدی ذاتی است، ممکن است در نقاط دیگر دهان زائده جدیدی تشکیل شود، اما در محل قبلی بسیار نادر است.

 تفاوت زائده استخوانی با آبسه دندان چیست؟

 این دو کاملاً متفاوت هستند. یک زائده استخوانی در لثه سفت، سخت و با رشد بسیار کند است و روی آن را لثه صورتی و سالم پوشانده. اما آبسه دندان یک عفونت چرکی است که باعث ایجاد تورم دردناک، قرمزی، احساس نبض و گاهی تب میشود. آبسه یک وضعیت اورژانسی نیازمند درمان فوری است.

نتیجه گیری و اقدام نهایی: مشاوره بهترین راهکار است

زائده استخوانی در لثه در اکثر موارد یک یافته بیخطر و خوشخیم است. با این حال، در صورتی که این زائده باعث ناراحتی، مشکل در استفاده از پروتز یا اختلال در بهداشت دهان شود، برداشتن آن با یک جراحی ساده و کم تهاجمی امکان پذیر است. مهمترین قدم، بررسی دقیق توسط یک متخصص است تا بهترین تصمیم برای مدیریت آن اتخاذ شود.

اگر شما هم برآمدگی سفت و استخوانی در دهان خود احساس میکنید یا برای انجام پروتز دندانی نیاز به بررسی دارید، همین امروز با کلینیک تخصصی دندانپزشکی دکتر امیر صلح جو تماس بگیرید.
ما با معاینه دقیق و استفاده از تجهیزات پیشرفته تصویربرداری، به شما کمک میکنیم تا از ماهیت زائده اطمینان حاصل کرده و در صورت نیاز، بهترین و کم تهاجمی ترین روش درمانی را دریافت کنید.

برای رزرو نوبت مشاوره رایگان و معاینه تخصصی، با ما در ارتباط باشید:
تلفن: ۰۲۱۴۴۳۸۷۹۱۴
واتساپ: ۰۹۱۰۶۵۲۰۰۶۶
آدرس: تهران – بلوار مرزداران – نرسیده به اشرفی اصفهانی – خیابان ابوالفضل – بوستان هفتم غربی – میدان لاله – پلاک 8 – ساختمان پاسارگاد – طبقه 9 – واحد 26

ما را در اینستاگرام دنبال کنید: @DR.SOLHJOODENTALOFFICE
ویدیوهای آموزشی ما را در آپارات ببینید: Aparat.com/dramirsolhjoo