دندان های اضافه روییده که باید خارج شوند ممکن است به هر یک از دلایل مرتبط با دهان و دندان به وجود آیند که در این مقاله به بررسی کامل آن ها و نحوه درمان آن پرداخته ایم.

پوسیدگی های وسیع و پیشرفته تاج و ریشه به طوری که دیگر آن دندان با روش های دندانپزشکی ترمیمی قابل نگهداری نباشد.
ساییدگی های شدید غیر قابل ترمیم:
- در این موارد، گاه سطح جونده دندان ها با لثه در یک حد قرار می گیرند و با روش کروان و بریج نیز قابل اصلاح نیستند.
- دندان های دچار نکروز پالپ در صورتی که با روش های معمول اندودنتیک و یا اپیسکتومی قابل اصلاح و نگهداری نباشند.
شکستگی دندان در اثر ضربه در محلی که قابلیت ترمیم نداشته باشد
- معمولا شکستگی های تاج دندان و ثلث آپیکالی آن قابل ترمیم هستند اما دندان هایی که دچار شکستگی طول ریشه و یا شکستگی عرضی در ناحیه میانی ریشه هستند قابل نگهداری نخواهد بود.
دندان هایی که در خط شکستگی فک قرار دارند
- در این مورد برای مثال می توان به دندان هایی اشاره کرد که شکستن فک باعث شکستن آنها هم شده و یا دندان های اضافه غیرزنده و عفونی که در خط شکستگی قرار داشته باشند.
- دندان هایی با عفونت پری آپیکال که به درمان های محافظه کارانه و جراحی اندودنتیک جواب نداده اند.
دلایل ارتودنسی، جهت ایجاد فضا در قوس دندانی:
- این قبیل خارج ساختن دندان ها ممکن است در جریان درمان ارتودنتیک به عنوان قسمتی از آن و یا به صورت پیشگیری از خطر درهم ریختگی (Crowding)، در آینده هنگامی که عرض مزیودیستالی دندان ها با طول قوس دندانی هماهنگی نداشته باشد انجام گیرد.
دلایل پروتزی:
- دندان هایی که در فک موقعیت مطلوبی نداشته، بد جا بوده (Malposed) و در گیر و یا ایستایی پروتز های پارسیل ایجاد اشکال می کنند.
- همچنین دندان هایی که به طرف باکال و یا لینگوال تمایل یافته و از قوس خارج شده اند (Malposed) و ایجاد گیر غذایی، پوسیدگی و بیماری های پریودنتال می نمایند و سرانجام دندان هایی که در فک دچار چرخش (Rotation) می گردند و وضعیت مناسبی ندارند بایستی خارج شوند.

دندان های اضافه که در جریان پرتودرمانی تومورهای نواحی فکین ودهان در خط آتش قرار می گیرند :
- خط آتش، در اینجا به معنی مسیری است که ذرات پرانرژی اشعه برای رسیدن به مقصد نهایی خود – یعنی موتور- طی میکنند.عبور این ذرات از بافت ها، سبب پاره ای تغیرات بیوشیمیایی و هیستولوژیک از قبیل هیالینیزاسیون وانسداد عروق موئینه می شود که نهایتا جریان خون ناحیه و در نتیجه دفاع موضعی و قدرت التیام بافتی به شدت کاهش می یابد.
- بیرون آوردن دندان های در خط آتش حداقل 3 هفته پیش از آغاز پرتودرمانی باید انجام شود.
بیماری های پریودنتال پیشرفته و غیرقابل درمان:
لازم به تذکر است که تعلل در خارج کردن دندان های اضافه مبتلا به بیماری های پریودنتال پیشرفته، باعث می شود تا مقدار بیشتری از استخوان آلوئول دچار تحلیل گردد و درمان های بعدی پروتز بیمار با اشکال مواجه شوند
تحلیل با علت نامعلوم (Idiopathic Resorption) :
در این حالت، ریشه دندان در داخل استخوان فک بدون هیچ دلیل قابل توجیهی دچار تحلیل می شود.این تحلیل درواقع نوعی تحلیل خارجی (External Resorption) است.

دندان های اضافه یا نهفته در فک:
شایع ترین دندان های اضافه، دندان های مزیودنت و شایع ترین دندان های نهفته، دندان های عقل هستند.دندان های مزیودنت معمولا به تعداد یک یا دو جوانه اضافی در خط وسط سانترال های بالا ظاهر می شوند.این دندان ها عوارضی از قبیل دیاستم و مال اکلوژن ایجاد می کنند.
از عوارض دیگر آنها به دلیل نداشتن جای کافی و خارج از قوس قرار گرفتن، ایجاد درهم ریختگی (Crowding) و گیر غذایی (Food Impaction) است.
دندان های اضافه نهفته دندان هایی هستند که از زمان رویش آنها بیش از یکسال گذشته و هنوز در فک باقی مانده اند.اصولا دندان ها، هنگامی که دوسوم ریشه آنها فرم می گیرددر دهان جوانه می زنند و ظاهر می شوند. دندانی که تمام ریشه ان تشکیل شده و هنوز در فک باقی مانده و رویش پیدا نکرده باشد دندان نهفته محسوب می شود.
دندان های اضافه شیری که بیش از حد معمول در دهان باقی مانده و از رویش دندان دائمی زیرین جلوگیری می کنند:
چنانچه حداقل شش ما از سن افتادن دندان شیری گذشته و هنوز بدون هیچ گونه علامت لقی در دهان باقیمانده باشد اقدام به رادیوگرافی کرده و در صورت مشاهده دندان دائمی در حال رویش در زیر آن، نسبت به بیرون آوردن دندان شیری مورد نظر اقدام کنید.
به دلیل زیبایی (Esthetic) :
در گروهی از افراد، به دلیل کمبود فضا در قوس دندانی، آخرین دندان های اضافه رویش یافته نسبت به ردیف دندانی در باکال ویا لینگوال رویش می یابند، به خصوص در قسمت جلوی قوس فکی که این دندان ها قرار دارند (نیش بالا و پره مولر دوم پایین) منظره بسیار ناهنجاری برای بیمار به وجود می آید.
چنانچه تصیح این وضعیت با درمان های ارتودنسی میسر نباشد بهترین اقدام خارج کردن این قبیل دندان هاست.
دندان های اضافه درگیر در یک ضایعه پاتولوژیک:
از قبیل کیست، تومور و یا استئومیلیت فک نیز در حین درمان جراحی این قبیل ضایعات برداشته می شوند.

به دلیل اقتصادی :
در پاره ای از جوامع که خدمات درمانی و بهداشتی تنها از طریق بخش خصوصی عرضه می شود و به خصوص به دلیل بالا بودن هزینه درمان های دندانپزشکی، استفاده از این خدمات برای تمامی افراد جامعه مقدور نیست، بسیاری از دندان های اضافه پوسیده موجود در دهان این افراد را که ممکن است در آینده، خطر بالقوه عوارض عمده ای را ایجاد نمایند بایستی خارج کرد.
دندان های اضافه عفونی به عنوان یک منبع یا کانون عفونت:
سابقا تصور بر این بود که وجود یک کانون عفونی در یک نقطه از بدن مانند یک دندان عفونی یا ریشه باقی مانده در دهان سبب بروز پاره ای از بیماری ها در نقاط دیگر بدن مثلا آرتریت روماتوئید در مفاصل می شود.
امروزه با بررسی ها و مطالعات دقیق انجام شده دیگر ایم نظریه مورد قبول نیست وچندان سندیت علمی ندارد. این، بدین معنی نیست که می توان یک کانون غفونت مزمن را در یک نقطه از بدن مثل دهان به حال خود و بدون درمان رها کرد، زیرا حداقل هرلحظه خطر فوران حاد این عفونت مزمن وجود دارد و به هرحال توصیه می گردد به طور جدی نسبت به درمان این دندان ها و یا ریشه های عفونی، به خصوص در مواردی که بیمار با عوارضی از قبیل تب روماتیسمی یا اندو کاردیت و یا گلومرولنفریت دست به گریبان اقدام کرد. زیرا ثابت شده است که در این بیماران هرگونه باکتریمی مداوم ولو جزیی می تواند به وخیم تر شدن سیر بیماری کمک کند.
مطالب دیگر
اتیولوژی، عوارض بالینی و روشهای جراحی خارجسازی دندان اضافی (هایپردنشیا و مزیودنس)
رویش دندان اضافی (Supernumerary Teeth) در بافت لثه یا قوس فکی ناشی از بیشفعالی لامینای دندانی در دوران تکوین است که غالباً در خط وسط فک بالا بهصورت مزیودنس یا در نواحی پرمولر تظاهر مییابد؛ وجود این ساختارهای اضافی میتواند به مشکلاتی نظیر نهفتگی دندانهای دائمی، تشکیل کیستهای فولیکولار، تحلیل ریشه دندانهای مجاور، بهمریختگی شدید بایت و اختلال در زیبایی منجر گردد. ارزیابی دقیق موقعیت سهبعدی این دندانها با تصویربرداری CBCT جهت برنامهریزی جراحی خارجسازی الزامی است.
در کلینیک دندانپزشکی دکتر امیر صلحجو در بلوار مرزداران، جراحی و هدایت ارتودنتیک دندانهای اضافی با تجهیزات مدرن سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ انجام شده و برآورد هزینه نهایی پس از معاینه بالینی مشخص میگردد؛ همچنین ساکنین غرب تهران میتوانند از امکان پرداخت اقساطی استفاده کنند.
فناوری سطح ترابکولار و خواص بیومکانیکی ایمپلنت آمریکایی زیمر (Zimmer Biomet)
ایمپلنتهای آمریکایی زیمر با بهرهگیری از فناوری متال ترابکولار (Trabecular Metal) و تانتالیوم متخلخل، ساختاری سهبعدی مشابه استخوان اسفنجی انسان ایجاد میکنند که بازسازی عروقی و استخوانسازی سلولی (Osseoincorporation) را به حداکثر میرساند؛ این ویژگی سبب کوتاه شدن دوره ترمیم و افزایش پایداری فیکسچر در استخوانهای با تراکم پایین، نواحی پیوند خورده و لودینگهای زودهنگام میشود. انتخاب این سیستم نیازمند تحلیل دقیق ابعاد ریج استخوانی است.
در کلینیک دندانپزشکی دکتر امیر صلحجو در بلوار مرزداران، پروتکلهای جراحی ایمپلنت زیمر با استانداردهای نوین اجرا شده و هزینه طرح درمان پس از بررسی جامع رادیوگرافیک به مراجعین شهرک غرب و گیشا اعلام میگردد.
اهداف پیشگیرانه و پروتکل استاندارد جرمگیری و بروساژ با تجهیزات اولتراسونیک
جرمگیری (Scaling) و بروساژ (Polishing) دو مرحله مکمل و بنیادین در پیشگیری از تحلیل لثه و کنترل پریودنتیت هستند؛ در این پروسه، قلمهای اولتراسونیک با امواج صوتی و جریان آب رسوبات کلسیفیهشده سوپرا و سابجینجیوال (جرمهای روی لثه و زیر لثه) را پودر کرده و از سطح دندان جدا مینمایند، سپس خمیر پروفیلاکسی و برسهای مخصوص، استینها و پیگمنتهای خارجی را رفع و سطوح دندان را صیقلی میسازند تا از تشکیل مجدد بیوفیلم جلوگیری شود.
در مطب دکتر امیر صلحجو در غرب تهران، این اقدام دورهای با رعایت دقیق بیومکانیک مینا صورت پذیرفته و تعرفه خدمات پس از سنجش گستردگی جرمها در جلسه ویزیت مشخص میشود.
تحلیل فاکتورهای موثر بر تعرفه عصبکشی و درمان ریشه دندان در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵
هزینه درمان ریشه (اندودنتیکس) به موقعیت آناتومیک دندان (تککانال قدامی یا چندکانال پرمولر و مولر)، انحنای ریشهها، پیچیدگی سیستم کانال فرعی، نیاز به درمان مجدد (Retreatment) و تکنولوژیهای تشخیصی نظیر اپکسلوکیتور و سیستمهای فایلی روتاری وابسته است؛ علاوهبر این، نوع ترمیم تاج پس از درمان ریشه (کامپوزیت، بیلداپ یا روکش تمامسرامیک/زیرکونیا) بخشی مهم از هزینه نهایی احیای دندان به شمار میرود.
در کلینیک دندانپزشکی دکتر امیر صلحجو در بلوار مرزداران (در نزدیکی یوسفآباد و شهرک غرب)، تمامی تعرفهها پس از معاینه بالینی و رؤیت عکس رادیوگرافی با مراجعین شفافسازی شده و خدمات با شرایط پرداخت اقساطی تسهیل میگردد.
رزرو نوبت و مشاوره در دندانپزشکی دکتر امیر صلح جو
اگر درباره وضعیت دندان خود سوال دارید یا قصد دارید درباره روش مناسب درمان مشاوره تخصصی دریافت کنید، میتوانید با مطب دکتر امیر صلح جو تماس بگیرید.
آدرس:
تهران – بلوار مرزداران – نرسیده به اشرفی اصفهانی – خیابان ابوالفضل – بوستان هفتم غربی – میدان لاله – پلاک ۸ – ساختمان پاسارگاد – طبقه ۹ – واحد ۲۶
تماس با ما:
۰۲۱۴۴۳۸۷۹۱۴
واتس اپ جهت رزرو نوبت و مشاوره رایگان:
۰۹۱۰۶۵۲۰۰۶۶
اینستاگرام:
@DR.SOLHJOODENTALOFFICE
مشاهده ویدئوها در آپارات:
https://www.aparat.com/dramirsolhjoo
منابع علمی
۱. اپیدمیولوژی و شیوع (Epidemiology and Prevalence)
- مطالعه مروری معتبر: Prevalence and clinical characteristics of supernumerary teeth
- منبع و پیوند مستقیم: PMC4282911 (Ata-Ali et al., J Clin Exp Dent)
- یافتههای کلیدی:
- شیوع در دندانهای شیری
0.3تا0.8٪و در دندانهای دائمی1.5تا3.5٪گزارش شده است. - نسبت ابتلا در مردان به زنان حدود
2 به 1است و فک بالا (Maxilla) در بیش از ۹۰٪ موارد درگیر میشود.
- شیوع در دندانهای شیری
۲. عوارض بالینی و ارتودنسی دندانهای اضافه
- مطالعه مروری معتبر: Diagnosis and treatment of supernumerary teeth
- منبع و پیوند مستقیم: PMC3184724 (Meighani et al.)
- یافتههای کلیدی:
- شایعترین عوارض شامل تاخیر در رویش دندانهای دائمی (
26–52٪)، جابجایی یا چرخش دندانهای مجاور (28–63٪)، ایجاد دیاستم خط وسط، تحلیل ریشه و تشکیل کیستهای دانتیژروس (Dentigerous Cyst) است. - نوع مخروطی (
Conical) بیشترین ارتباط را با جابجایی و نوع توبرکولیت (Tuberculate) بیشترین ارتباط را با تاخیر رویش دارد.
- شایعترین عوارض شامل تاخیر در رویش دندانهای دائمی (
۳. زمانبندی جراحی و پروتکلهای درمانی (Timing of Intervention)
- پژوهش بالینی جدید (JOMS): بررسی چالش مداخله زودهنگام در برابر تاخیری در کودکان
- منبع و پیوند مستقیم: ScienceDirect/JOMS / Dental Tribune 2026 Review
- یافتههای کلیدی:
- شواهد مدرن از خارجسازی جراحی زودهنگام (حدود سنین ۶ تا ۷ سالگی، پیش از بسته شدن کامل ریشه دندانهای مجاور و بر اساس ارزیابی CBCT) جهت جلوگیری از اختلال در رویش دندانهای دائمی حمایت میکنند.


بدون دیدگاه