دندان های اضافه روییده | بررسی علمی و درمان

دندان های اضافه روییده که باید خارج شوند ممکن است به هر یک از دلایل مرتبط با دهان و دندان به وجود آیند که در این مقاله به بررسی کامل آن ها و نحوه درمان آن پرداخته ایم.

پوسیدگی های وسیع و پیشرفته تاج و ریشه به طوری که دیگر آن دندان با روش های دندانپزشکی ترمیمی قابل نگهداری نباشد.

ساییدگی های شدید غیر قابل ترمیم:

• در این موارد، گاه سطح جونده دندان ها با لثه در یک حد قرار می گیرند و با روش کروان و بریج نیز قابل اصلاح نیستند.
• دندان های دچار نکروز پالپ در صورتی که با روش های معمول اندودنتیک و یا اپیسکتومی قابل اصلاح و نگهداری نباشند.

شکستگی دندان در اثر ضربه در محلی که قابلیت ترمیم نداشته باشد :

•  معمولا شکستگی های تاج دندان و ثلث آپیکالی آن قابل ترمیم هستند اما دندان هایی که دچار شکستگی طول ریشه و یا شکستگی عرضی در ناحیه میانی ریشه هستند قابل نگهداری نخواهد بود.

دندان هایی که در خط شکستگی فک قرار دارند و در این ناحیه خطر عدم جوش خوردن ایجاد می کنند :

•  در این مورد برای مثال می توان به دندان هایی اشاره کرد که شکستن فک باعث شکستن آنها هم شده و یا دندان های اضافه غیرزنده و عفونی که در خط شکستگی قرار داشته باشند.
• دندان هایی با عفونت پری آپیکال که به درمان های محافظه کارانه و جراحی اندودنتیک جواب نداده اند.

دلایل ارتودنسی، جهت ایجاد فضا در قوس دندانی:

• این قبیل خارج ساختن دندان ها ممکن است در جریان درمان ارتودنتیک به عنوان قسمتی از آن و یا به صورت پیشگیری از خطر درهم ریختگی (Crowding)، در آینده هنگامی که عرض مزیودیستالی دندان ها با طول قوس دندانی هماهنگی نداشته باشد انجام گیرد.

دلایل پروتزی:

• دندان هایی که در فک موقعیت مطلوبی نداشته، بد جا بوده (Malposed)  و در گیر و یا ایستایی پروتز های پارسیل ایجاد اشکال می کنند. همچنین دندان هایی که به طرف باکال و یا لینگوال تمایل یافته و از قوس خارج شده اند (Malposed) و ایجاد گیر غذایی، پوسیدگی و بیماری های پریودنتال می نمایند و سرانجام دندان هایی که در فک دچار چرخش (Rotation) می گردند و وضعیت مناسبی ندارند بایستی خارج شوند.

دندان های اضافه که در جریان پرتودرمانی تومورهای نواحی فکین ودهان در خط آتش قرار می گیرند :

•  خط آتش، در اینجا به معنی مسیری است که ذرات پرانرژی اشعه برای رسیدن به مقصد نهایی خود – یعنی موتور- طی میکنند.عبور این ذرات از بافت ها، سبب پاره ای تغیرات بیوشیمیایی و هیستولوژیک از قبیل هیالینیزاسیون وانسداد عروق موئینه می شود که نهایتا جریان خون ناحیه و در نتیجه دفاع موضعی و قدرت التیام بافتی به شدت کاهش می یابد. بیرون آوردن دندان های در خط آتش حداقل 3 هفته پیش از آغاز پرتودرمانی باید انجام شود.

بیماری های پریودنتال پیشرفته و غیرقابل درمان، که منجر به لقی دندان و تشکیل پاکت های عفونی شده باشد:

لازم به تذکر است که تعلل در خارج کردن دندان های اضافه مبتلا به بیماری های پریودنتال پیشرفته، باعث می شود تا مقدار بیشتری از استخوان آلوئول دچار تحلیل گردد و درمان های بعدی پروتز بیمار با اشکال مواجه شوند

تحلیل با علت نامعلوم (Idiopathic Resorption) :

در این حالت، ریشه دندان در داخل استخوان فک بدون هیچ دلیل قابل توجیهی دچار تحلیل می شود.این تحلیل درواقع نوعی تحلیل خارجی (External Resorption)  است.

دندان های اضافه یا نهفته در فک:

شایع ترین دندان های اضافه، دندان های مزیودنت و شایع ترین دندان های نهفته، دندان های عقل هستند.دندان های مزیودنت معمولا به تعداد یک یا دو جوانه اضافی در خط وسط سانترال های بالا ظاهر می شوند.این دندان ها عوارضی از قبیل دیاستم و مال اکلوژن ایجاد می کنند.

از عوارض دیگر آنها به دلیل نداشتن جای کافی و خارج از قوس قرار گرفتن، ایجاد درهم ریختگی (Crowding) و گیر غذایی (Food Impaction)   است.

دندان های اضافه نهفته دندان هایی هستند که از زمان رویش آنها بیش از یکسال گذشته و هنوز در فک باقی مانده اند.اصولا دندان ها، هنگامی که دوسوم ریشه آنها فرم می گیرددر دهان جوانه می زنند و ظاهر می شوند. دندانی که تمام ریشه ان تشکیل شده و هنوز در فک باقی مانده و رویش پیدا نکرده باشد دندان نهفته محسوب می شود.

دندان های اضافه شیری که بیش از حد معمول در دهان باقی مانده و از رویش دندان دائمی زیرین جلوگیری می کنند:

 چنانچه حداقل شش ما از سن افتادن دندان شیری گذشته و هنوز بدون هیچ گونه علامت لقی در دهان باقیمانده باشد اقدام به رادیوگرافی کرده و در صورت مشاهده دندان دائمی در حال رویش در زیر آن، نسبت به بیرون آوردن دندان شیری مورد نظر اقدام کنید.

به دلیل زیبایی (Esthetic) :

در گروهی از افراد، به دلیل کمبود فضا در قوس دندانی، آخرین دندان های اضافه رویش یافته نسبت به ردیف دندانی در باکال ویا لینگوال رویش می یابند، به خصوص در قسمت جلوی قوس فکی که این دندان ها قرار دارند (نیش بالا و پره مولر دوم پایین) منظره بسیار ناهنجاری برای بیمار به وجود می آید.چنانچه تصیح این وضعیت با درمان های ارتودنسی میسر نباشد بهترین اقدام خارج کردن این قبیل دندان هاست.

دندان های اضافه درگیر در یک ضایعه پاتولوژیک:

از قبیل کیست، تومور و یا استئومیلیت فک نیز در حین درمان جراحی این قبیل ضایعات برداشته می شوند.

به دلیل اقتصادی :

در پاره ای از جوامع که خدمات درمانی و بهداشتی تنها از طریق بخش خصوصی عرضه می شود و به خصوص به دلیل بالا بودن هزینه درمان های دندانپزشکی، استفاده از این خدمات برای تمامی افراد جامعه مقدور نیست، بسیاری از دندان های اضافه پوسیده موجود در دهان این افراد را که ممکن است در آینده، خطر بالقوه عوارض عمده ای را ایجاد نمایند بایستی خارج کرد.

دندان های اضافه عفونی به عنوان یک منبع یا کانون عفونت:

سابقا تصور بر این بود که وجود یک کانون عفونی در یک نقطه از بدن مانند یک دندان عفونی یا ریشه باقی مانده در دهان سبب بروز پاره ای از بیماری ها در نقاط دیگر بدن مثلا آرتریت روماتوئید در مفاصل می شود. امروزه با بررسی ها و مطالعات دقیق انجام شده دیگر ایم نظریه مورد قبول نیست وچندان سندیت علمی ندارد. این، بدین معنی نیست که می توان یک کانون غفونت مزمن را در یک نقطه از بدن مثل دهان به حال خود و بدون درمان رها کرد، زیرا حداقل هرلحظه خطر فوران حاد این عفونت مزمن وجود دارد و به هرحال توصیه می گردد به طور جدی نسبت به درمان این دندان ها و یا ریشه های عفونی، به خصوص در مواردی که بیمار با عوارضی از قبیل تب روماتیسمی یا اندو کاردیت و یا گلومرولنفریت دست به گریبان اقدام کرد. زیرا ثابت شده است که در این بیماران هرگونه باکتریمی مداوم ولو جزیی می تواند به وخیم تر شدن سیر بیماری کمک کند.